«Μας εκορόιδεψαν» 3.0: Ευθύνες και ρόλοι

  • Tuesday, 02 September 2014

Όταν δημοσιονομικές διαπιστώσεις διατυπώνονται με απλή γλώσσα προκαλούν: «Νομίζαμε πως ήταν δικά μας. Αλλά ήταν δανεικά. Τώρα που μας τα ζητάνε πίσω, δεν έχουμε να τα δώσουμε».
Το σημείο που σχολιάστηκε περισσότερο, ήταν οι ευθύνες. Δεν χωράει αμφιβολία πως την κύρια ευθύνη την είχαν οι πολιτικοί και το σύστημα που έφτιαξαν (και τους έφτιαξε). Μας αποκοίμισαν με βολικά ψέματα που έκρυβαν την απλή δημοσιονομική αλήθεια. Με εργαλείο τη διαπλοκή, εξασφάλιζαν ότι δεν θα ακουστεί άλλη φωνή. Κι αν ακουγόταν, ότι θα τιμωρηθεί. Θυμηθείτε την Επιτροπή Σπράου...


Υπάρχουν, όμως, ευθύνες και στους πολίτες. Χωρίς τη συγκατάθεσή τους, το αυτοκαταστροφικό αυτό σύστημα θα είχε αποκαλυφθεί πολύ νωρίτερα. Ήταν οι ψηφοφόροι εκείνοι που αντί να απαιτήσουν τη συνεπή και ισότιμη εφαρμογή δημοσιονομικών κανόνων, προτιμούσαν επιμέρους διευθετήσεις με συμφέροντα, απέφευγαν συγκρούσεις για θέματα αρχών, και επιδίωκαν για τους ίδιους προνομιακή μεταχείριση.
Μόνο οι ψηφοφόροι των κομμάτων εξουσίας είχαν ευθύνη; Μην ξεχνάμε ότι τα κόμματα ανατροπής ή κριτικής πίεζαν για ακόμη μεγαλύτερη δημοσιονομική ανευθυνότητα - στο όνομα της δικαιοσύνης και της προόδου. Το ότι αυτή η δικαιοσύνη αγνοούσε αυτούς που θα πλήρωναν τα δανεικά ουδόλως σχολιαζόταν. Έτσι, όλοι «ένιπταν τας χείρας των» και συνέχιζαν αμέριμνοι τη δουλειά τους. Ο λογαριασμός όμως ήλθε και ήταν φουσκωμένος…
Η κατακερματισμένη ελληνική κοινωνία ένιωθε περισσότερο εξασφαλισμένη βασιζόμενη σε ατομικές και τμηματικές διαβεβαιώσεις και συνδιαλλαγές. Δεν απαιτούσε κανόνες. Ακραίο παράδειγμα τα όρια ηλικίας του ΙΚΑ, όπου ο γενικός κανόνας εφαρμόζεται στο 15%, ενώ το 85% «βολεύεται» με εξαιρέσεις. Αυτή η πρακτική οδηγεί σε αδρανοποίηση της κοινωνίας πολιτών: «εμείς και η οικογένειά μας να είμαστε καλά. Να βρούμε με το δικό μας άνθρωπο λύση για το δικό μας πρόβλημα. Για τα υπόλοιπα ας φροντίσει άλλος».
Αυτό ήταν το πελατειακό κράτος, που μαζί με την δημοσιονομική αδιαφορία οδήγησαν στη χρεοκοπία. Κρίσιμο (αλλά όχι πρωταγωνιστικό) ρόλο έπαιξε η αποποίηση ευθύνης του ψηφοφόρου για τα οικονομικά του κράτους: η παραδοχή ότι αφού τα δίνουν τα κόμματα, αυτά ξέρουν καλύτερα (και για ποιον λόγο να αντιδράσει ο ωφελούμενος;). Με άλλα λόγια, η πλήρης νομιμοποίηση του κομματικού κράτους.
Αυτό εξηγεί το παράδοξο, ενώ οι ίδιοι ήταν νοικοκυραίοι να αδιαφορούν κάθε φορά που κάποιος πήγαινε να νοικοκυρέψει το κράτος. Ήταν, δηλαδή, νοικοκυραίοι κατά του νοικοκυρέματος. Κινούνταν στη γραμμή «τα εν οίκω μη εν δήμω».
Αλλά η δημοκρατία δεν είναι μόνο τελετουργική συμμετοχή στις εκλογές και στο μεσοδιάστημα, ιδιώτευση και αδιαφορία. Είναι διαβούλευση και προβληματισμός για τα κοινά.
Το διαβόητο «Μαζί τα φάγαμε» ενόχλησε επειδή έδωσε την εντύπωση ότι οι κυρίως υπεύθυνοι προσπαθούν να κρύψουν τις δικές τους ευθύνες. Όμως, η ανάληψη ευθύνης στο κομμωτήριο των Χανίων δημιουργεί ηθική υποχρέωση αυτοκάθαρσης και ανανέωσης του πολιτικού προσωπικού. Όσο κι αν το κρίσιμο σημείο είναι το μέλλον, η αξιοπιστία του εγχειρήματος θέτει επιτακτικά και το ρώτημα «ποιος θα το κάνει». Η αφύπνιση στα Χανιά θα μετατραπεί σε ‘We won’t get fooled again!’ αν αποφύγουμε την προειδοποίηση του τέλους του τραγουδιού των Who: “Meet the new boss, same as the old boss”.
Πώς να μην μας κοροϊδέψουν ξανά; Καταλήγουμε σε δύο απλές συνταγές: Ανανέωση και Διαβούλευση.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο www. protagon.gr