«Μας εκορόιδεψαν» 2.0: ενηλικίωση και το μέλλον

  • Tuesday, 26 August 2014

Οι συζητήσεις περί τα δημοσιονομικά συνήθως αποστειρώνονται με τεχνική γλώσσα, τεχνοκρατική αποστασιοποίηση και απονευρωμένες διατυπώσεις. Έτσι, η μεταφορά μιας κανονικής συζήτησης σε απόμερο κομμωτήριο των Χανίων, χτύπησε νεύρο. Η κυρία στο διπλανό κάθισμα, μιλώντας στη φίλη της την κομμώτρια, είχε πει: «Νομίζαμε πως αυτά που κερδίζαμε ήταν δικά μας. Αλλά ήταν δανεικά. Κανείς δεν μας το είπε, κι έτσι εμείς τα ξοδέψαμε... Και τώρα που μας τα ζητάνε πίσω, δεν έχουμε να τα δώσουμε».


Επανέρχομαι, λοιπόν, σε θέματα που θίγονται από πολλά σχόλια, σε δύο συνέχειες: «’Μας εκορόιδεψαν 2’: ενηλικίωση και το μέλλον», και «’Μας εκορόιδεψαν 3’: ευθύνες και το παρελθόν».
1. Ενηλικίωση: Η ενηλικίωση είναι η φάση της ζωής που αναλαμβάνουμε τις ευθύνες μας - κοιτάζοντας μπροστά. Το ποιος έφταιγε, συνήθως δεν μπαίνει στην εξίσωση. Αυτό που έχει πραγματική σημασία είναι με ποιον τρόπο πρέπει να αντιμετωπίζεται το μέλλον. «Το ζητούμενο είναι η πολιτική ενηλικίωση: η ανάληψη ευθυνών, όχι η απόδοση ευθυνών» (ευχαριστώ, κυρία Β.Γ.) Ενώ η κυρία στο κομμωτήριο, αναλαμβάνοντας ευθύνες, προχωρά προς την ενηλικίωση, το πολιτικό σύστημα κοιτάζει προς τα πίσω, προτιμώντας την παιδική ανευθυνότητα.
2. Πώς γίνεται οι νοικοκυραίοι να αποστρέφονται το νοικοκύρεμα; Ο πολίτης και τα οικονομικά του κράτους. Η διπλανή κυρία διαπίστωσε πως τα οικονομικά του κράτους τελικά δεν ήταν ανεξάρτητα από τα δικά της.
Κάποιοι ιστορικοί εντοπίζουν το δημοσιονομικό πρόβλημα στο ότι το κράτος (το δοβλέτι) ήταν διακριτό από τους υπηκόους του. Έτσι νομιμοποιούνταν να το κλέβουν και να το εξαπατούν. Αυτή η άποψη βρίσκεται σε ριζική αντιδιαστολή με τα δημόσια οικονομικά σε δημοκρατικές κοινωνίες - όπως διδάσκονται σε Πανεπιστήμια σε όλο τον κόσμο. Το πρόβλημα δεν είναι τι διδάσκεται, αλλά ότι η αλήθεια που αντιλήφθηκε η κυρία στο κομμωτήριο χανόταν συστηματικά - κάπου μεταξύ πανεπιστημιακών παραδόσεων και πρακτικής πολιτικής
3. Σχέση εννοιών-εφαρμογής: Γιατί οι ίδιοι οι πανεπιστημιακοί ξεχνούσαν τι δίδασκαν; "Βολικά ψέματα" ευδοκίμησαν στα Πανεπιστήμια και επέτρεψαν σε πολιτικούς να παρακάμπτουν αποφάσεις, σερβίροντας κατ’ επανάληψιν δωρεάν γεύματα. Ποια είναι τα συστατικά του free lunch a la greca; Α. Μετάθεση του κόστους προς την επόμενη γενιά (μέσω δανεισμού). Β. Η ύπαρξη φαντασιακών δεξαμενών χρηματοδότησης από απροσδιόριστους "άλλους" – όπως η πάταξη της φοροδιαφυγής.
Συμπέρασμα: Η ανάληψη των ευθυνών περνάει μέσα δύο κρίσιμες αλήθειες:
Πρώτον, ότι το κράτος είναι ο καθένας και η καθεμία από μας ξεχωριστά. Δεν είναι ούτε «εξωτερικός δυνάστης», αλλά ούτε και απρόσωποι αυτοματισμοί της αγοράς. Κάποιος πρέπει να πάρει αποφάσεις εξ ονόματος όλων μας. Και όλοι εμείς να μεριμνούμε ώστε αυτές να είναι σωστές.
Και δεύτερον, οι αποφάσεις αυτές πρέπει να λαμβάνονται με επίγνωση των διλημμάτων, και των περιορισμών του πραγματικού κόσμου.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο www.protagon.gr